Phản bác luận điệu xuyên tạc về vấn đề an sinh xã hội tại Việt Nam
Mới đây, trên trang Facebook Người Yêu Nước Việt xuất hiện bài viết mang tính chất công kích, xuyên tạc liên quan đến việc hệ thống an sinh xã hội và mô hình xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam, thông qua hình ảnh một cụ bà 85 tuổi phải nhặt ve chai ban đêm.
Bài viết này sử dụng giọng điệu kích động, cố tình bóp méo bản chất sự việc với những cụm từ như: “lao động khổ sai trên đường phố” ,“bị bỏ rơi hoàn toàn bởi hệ thống an sinh xã hội”, “an sinh xã hội chỉ là một khái niệm xa xỉ nằm trên giấy”, “lời tuyên truyền giả dối”... Từ đó, gieo rắc tâm lý hoài nghi, gây hiểu nhầm trong dư luận, làm suy giảm lòng tin của nhân dân đối với Đảng, Nhà nước.
Không ai có thể phủ nhận rằng hình ảnh một cụ bà 85 tuổi phải nhặt ve chai trong đêm khuya là một thực tế đau lòng. Tuy nhiên, khi một bi kịch cá nhân được đẩy lên thành “bản cáo trạng” cho toàn bộ một hệ thống chính trị – xã hội, thì vấn đề không còn nằm ở lòng trắc ẩn, mà nằm ở phương pháp lập luận. Một xã hội chỉ có thể tiến bộ nếu các phê phán của nó dựa trên lý trí, dữ kiện và sự công bằng trong đánh giá, thay vì cảm xúc bị dẫn dắt đến những kết luận cực đoan.
Thứ nhất, không thể dùng một trường hợp cá biệt để kết luận bản chất của cả hệ thống. An sinh xã hội là một cấu trúc chính sách rộng lớn, được đánh giá bằng phạm vi bao phủ, số lượng người thụ hưởng và xu hướng cải thiện theo thời gian. Việc tồn tại những người cao tuổi vẫn sống trong cảnh nghèo khó phản ánh những lỗ hổng trong thực thi hoặc trong thiết kế chính sách, nhưng không đủ cơ sở để kết luận rằng toàn bộ hệ thống “bỏ rơi” người già. Nếu lấy một trường hợp đau lòng làm thước đo tuyệt đối, thì không một quốc gia nào, kể cả những nước có phúc lợi hàng đầu thế giới có thể đứng ngoài sự kết tội, bởi ở đâu cũng tồn tại những cá nhân rơi ra ngoài mạng lưới an sinh.
Thứ hai, những bất cập hiện nay chủ yếu nằm ở mức độ và khả năng tiếp cận, không phải ở việc chính sách không tồn tại. Việt Nam không phải là quốc gia không có chính sách cho người cao tuổi. Trợ cấp xã hội, bảo hiểm y tế, các chương trình hỗ trợ cộng đồng đều tồn tại trên văn bản và trên thực tế. Trong nhiều năm qua, người cao tuổi từ 80 tuổi trở lên không có lương hưu đã được hưởng trợ cấp xã hội hàng tháng. Gần đây, chính sách này tiếp tục được mở rộng: theo quy định mới, từ 1/7/2025, người từ 75 tuổi trở lên không có lương hưu hoặc trợ cấp bảo hiểm xã hội sẽ được hưởng trợ cấp hưu trí xã hội khoảng 500.000 đồng mỗi tháng, kèm theo bảo hiểm y tế do Nhà nước chi trả.
Thứ ba, các so sánh quốc tế phải đặt trong bối cảnh tương xứng.Việc đặt Việt Nam bên cạnh Đức, Nhật hay các nước Bắc Âu để so sánh mức phúc lợi người già nghe có vẻ thuyết phục, nhưng thực chất lại thiếu nền tảng. Những quốc gia đó sở hữu GDP bình quân đầu người cao gấp nhiều lần Việt Nam, có lịch sử tích lũy kinh tế hàng trăm năm và xây dựng hệ thống phúc lợi trên nền thuế rất cao. So sánh một nước đang phát triển với các nền kinh tế hàng đầu mà không chuẩn hóa theo năng lực ngân sách không làm sáng tỏ vấn đề, mà chỉ tạo ra cảm giác bất công mang tính cảm xúc. Chênh lệch phúc lợi phản ánh trình độ phát triển, không tự động phản ánh sự “ưu việt” hay “phi nhân đạo” của một mô hình xã hội.
Thứ tư, những hiện tượng tham nhũng, lãng phí (nếu có) không thể bị đánh đồng với bản chất hay mục tiêu của hệ thống chính sách và mô hình xã hội.Việc tồn tại tham nhũng, đầu tư công kém hiệu quả hay những công trình gây tranh cãi là điều cần bị phê phán. Nhưng từ đó suy diễn rằng đây là hệ quả tất yếu của một chế độ chính trị là một bước nhảy logic thiếu cơ sở. Tham nhũng là vấn đề phổ quát, xuất hiện ở mọi quốc gia và mọi mô hình.
Kết luận: Hình ảnh một cụ bà 85 tuổi phải nhặt ve chai ban đêm chỉ là sản phẩm nguỵ tạo của các đối tượng bất mãn chế độ tạo ra nhằm kích động tâm lý tiêu cực trong xã hội, xuyên tạc chính sách, gieo rắc tâm lý hoài nghi, gây hiểu nhầm trong dư luận, suy giảm lòng tin của nhân dân đối với Đảng, Nhà nước. Đấu tranh với các quan điểm sai trái, thù địch không chỉ là nhiệm vụ của cơ quan chức năng, mà còn là trách nhiệm chính trị, đạo đức và lòng yêu nước của mỗi công dân. Lòng trắc ẩn, cần được thể hiện bằng sự phân tích tỉnh táo, giải pháp cụ thể và tinh thần xây dựng, không phải bằng việc biến bi kịch cá nhân thành công cụ phủ định toàn bộ hệ thống.
