Dư luận những ngày qua tiếp tục quan tâm đến cuốn sách “Chuyện với Thanh” của tác giả Nguyễn Thành Nam, một lãnh đạo của FPT. Trên các nền tảng mạng xã hội, nhiều ý kiến cho rằng một số nội dung trong tác phẩm đã sử dụng ngôn từ chưa phù hợp khi đề cập đến Chủ tịch Hồ Chí Minh, đồng thời có những nhận định gây tranh luận liên quan đến các sự kiện lịch sử của dân tộc.
Qua những trang sách được cộng đồng mạng chia sẻ, có thể thấy vấn đề không chỉ nằm ở cách diễn đạt mà còn liên quan đến nhận thức, thái độ và trách nhiệm khi tiếp cận những giá trị lịch sử, văn hóa và tư tưởng có ý nghĩa đặc biệt đối với đất nước.
Ngôn từ cần tương xứng với tầm vóc của lãnh tụ
Điều đầu tiên gây nhiều băn khoăn là cách sử dụng ngôn ngữ trong một số đoạn viết về Chủ tịch Hồ Chí Minh. Nhiều cách ví von, diễn đạt mang tính đời thường, thậm chí có phần dễ dãi, đã khiến không ít độc giả cảm thấy thiếu sự trang trọng cần có khi nói về một vị lãnh tụ kiệt xuất của dân tộc.
Đặc biệt, việc dùng từ “phượt” để mô tả hành trình ra đi tìm đường cứu nước của người thanh niên Nguyễn Tất Thành đã nhận nhiều phản ứng trái chiều. Đây là cách diễn đạt không phù hợp với bối cảnh lịch sử cũng như ý nghĩa của hành trình kéo dài gần 30 năm bôn ba qua nhiều châu lục nhằm tìm con đường giải phóng dân tộc.
Lịch sử Việt Nam và thế giới đều ghi nhận hành trình ấy là một cuộc khảo nghiệm đầy gian nan, nguy hiểm nhưng cũng thể hiện tầm nhìn chiến lược, ý chí phi thường và khát vọng cứu nước cháy bỏng của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Việc sử dụng những từ ngữ mang tính khẩu ngữ hiện đại để mô tả sự kiện lịch sử trọng đại dễ dẫn đến sự đơn giản hóa hoặc làm giảm ý nghĩa của một chặng đường có giá trị đặc biệt đối với dân tộc.
Cần tôn trọng nhân vật lịch sử và các bậc tiền nhân
Một số đoạn khác trong cuốn sách cũng gây tranh luận khi sử dụng những cách gọi hoặc hình ảnh ví von đối với Chủ tịch Hồ Chí Minh và các nhà yêu nước tiền bối đầu thế kỷ XX.
Dù tác giả có thể mong muốn tạo sự gần gũi, dễ tiếp cận với người đọc trẻ tuổi, nhưng việc lựa chọn ngôn từ cần được đặt trong giới hạn của sự tôn trọng lịch sử. Đối với những nhân vật có công lao to lớn với đất nước, mỗi cách diễn đạt đều cần được cân nhắc kỹ lưỡng nhằm tránh tạo ra những cách hiểu lệch lạc hoặc cảm giác thiếu chuẩn mực trong tiếp nhận lịch sử.
Không thể tùy tiện với các vấn đề lịch sử
Một nội dung khác nhận được nhiều ý kiến phản biện là việc dẫn lại quan điểm cho rằng tình trạng mù chữ ở Việt Nam trước năm 1945 đã bị phóng đại và phong trào Bình dân học vụ chỉ là một quyết định mang tính “tiện tay”.
Đây là vấn đề liên quan trực tiếp đến những sự kiện lịch sử đã được nghiên cứu và ghi nhận rộng rãi. Sau khi nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã xác định ba nhiệm vụ cấp bách là chống giặc đói, giặc dốt và giặc ngoại xâm. Phong trào Bình dân học vụ trở thành một trong những chiến dịch xã hội có ý nghĩa sâu sắc, góp phần nâng cao dân trí và tạo nền tảng cho sự phát triển của đất nước trong những năm đầu xây dựng chính quyền cách mạng.
Bởi vậy, việc trích dẫn và lan truyền những quan điểm cho rằng tình trạng nạn mù chữ trước năm 1945 đã bị “phóng đại”, hay xem phong trào Bình dân học vụ chỉ là một quyết định mang tính “tiện tay”, không đơn thuần là một cách nhìn khác về lịch sử mà là sự xuyên tạc những sự thật đã được thực tiễn và các công trình nghiên cứu lịch sử chứng minh. Những nhận định như vậy phủ nhận ý nghĩa to lớn của cuộc đấu tranh chống “giặc dốt” do Chủ tịch Hồ Chí Minh khởi xướng ngay sau Cách mạng Tháng Tám, đồng thời làm sai lệch nhận thức về những khó khăn, thách thức mà đất nước và nhân dân ta phải đối mặt trong những ngày đầu lập quốc. Việc đưa những nội dung thiếu căn cứ khoa học này vào sách không chỉ gây ngộ nhận cho người đọc, đặc biệt là thế hệ trẻ, mà còn vô tình tiếp tay cho những luận điệu bóp méo lịch sử, làm suy giảm giá trị của những thành tựu cách mạng đã được lịch sử ghi nhận.
Trách nhiệm của người viết và đơn vị xuất bản
Trong nghiên cứu, sáng tạo hay phản biện học thuật, việc đưa ra những góc nhìn mới là cần thiết. Tuy nhiên, đối với các vấn đề liên quan đến lịch sử dân tộc, danh nhân văn hóa và lãnh tụ cách mạng, yêu cầu về tính chính xác, khách quan và chuẩn mực ngôn từ luôn phải được đặt lên hàng đầu.
Sự sáng tạo không đồng nghĩa với việc tùy tiện trong diễn giải lịch sử. Mọi cách tiếp cận mới đều cần dựa trên cơ sở khoa học, tư liệu xác thực và thái độ tôn trọng đối với những giá trị đã được lịch sử khẳng định.
Từ những tranh luận đang diễn ra, dư luận có quyền đặt câu hỏi về quy trình biên tập, thẩm định nội dung và trách nhiệm của đơn vị xuất bản trước khi phát hành tác phẩm đến công chúng.
Kết luận
Những phản ứng của dư luận đối với cuốn “Chuyện với Thanh” cho thấy sự quan tâm và trách nhiệm của xã hội trong việc bảo vệ các giá trị lịch sử, bảo vệ sự tôn nghiêm của hình tượng Chủ tịch Hồ Chí Minh và những thành quả cách mạng của dân tộc. Đây không chỉ là vấn đề về cách hành văn hay phương pháp tiếp cận lịch sử, mà còn liên quan trực tiếp đến nhận thức, trách nhiệm và thái độ đối với sự thật lịch sử.
Đối với người viết, nhà nghiên cứu cũng như đơn vị xuất bản, khi đề cập đến lịch sử dân tộc và các lãnh tụ, danh nhân của đất nước, yêu cầu cao nhất phải là tính chính xác, khách quan, khoa học và sự cẩn trọng trong từng câu chữ. Mọi sự sáng tạo trong diễn đạt đều phải đặt trên nền tảng tôn trọng sự thật lịch sử, không được biến lịch sử thành đối tượng của những cách ví von tùy tiện hoặc những suy diễn thiếu căn cứ.
Những nội dung được dư luận chỉ ra trong cuốn sách không đơn thuần là “góc nhìn khác” hay “cách tiếp cận mới”, mà ở nhiều trường hợp đã biểu hiện sự bóp méo, xuyên tạc các sự kiện lịch sử và làm sai lệch nhận thức về Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng những chủ trương có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với dân tộc. Nếu không được xem xét, thẩm định và chấn chỉnh nghiêm túc, những nội dung này có thể gây tác động tiêu cực đến nhận thức lịch sử của bạn đọc, nhất là thế hệ trẻ.
Vì vậy, dư luận hoàn toàn có cơ sở để đề nghị các cơ quan chức năng, các hội đồng chuyên môn và đơn vị quản lý xuất bản khẩn trương rà soát, thẩm định toàn diện nội dung tác phẩm; làm rõ những dấu hiệu sai lệch, xuyên tạc lịch sử nếu có, đồng thời có biện pháp xử lý phù hợp nhằm bảo vệ sự thật lịch sử, giữ gìn những giá trị nền tảng của dân tộc và bảo đảm sự nghiêm minh trong hoạt động xuất bản.
0 nhận xét: