Trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư phát triển mạnh mẽ, trí tuệ nhân tạo (AI) đang trở thành một trong những động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, đổi mới sáng tạo và nâng cao chất lượng quản trị quốc gia. Ở Việt Nam, việc ứng dụng AI đã và đang được triển khai trên nhiều lĩnh vực như giáo dục, y tế, quốc phòng, an ninh, quản lý xã hội… góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của bộ máy nhà nước và cải thiện đời sống nhân dân. Tuy nhiên, bên cạnh những giá trị tích cực, sự phát triển nhanh chóng của AI cũng đặt ra nhiều thách thức mới, đặc biệt là việc các thế lực thù địch, phản động lợi dụng công nghệ này để tiến hành các hoạt động chống phá Đảng, Nhà nước, gây mất ổn định chính trị – xã hội.
Nghị quyết số 52-NQ/TW của Bộ Chính trị về “Một số chủ trương, chính sách chủ động tham gia cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư” đã khẳng định rõ: cần “phát triển mạnh mẽ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, trong đó có trí tuệ nhân tạo, đồng thời chủ động phòng ngừa, đấu tranh với các nguy cơ, thách thức an ninh phi truyền thống”. Điều đó cho thấy, Đảng ta không chỉ nhận thức sâu sắc vai trò của AI mà còn sớm nhìn thấy những nguy cơ bị lợi dụng để chống phá, từ đó đề ra các giải pháp mang tính chiến lược. Thực tiễn thời gian qua cho thấy, các thế lực thù địch đã và đang sử dụng AI như một công cụ mới trong chiến lược “diễn biến hòa bình”, với nhiều phương thức, thủ đoạn tinh vi hơn trước. Một trong những hình thức phổ biến là tạo ra các sản phẩm “deepfake” – tức là các video, hình ảnh giả mạo được xử lý bằng thuật toán AI với độ chân thực cao. Các video này có thể giả giọng nói, khuôn mặt của lãnh đạo hoặc người có uy tín để đưa ra những phát ngôn sai lệch, từ đó gây hoang mang dư luận, làm suy giảm niềm tin của nhân dân đối với Đảng và Nhà nước. Không ít trường hợp, người xem khó có thể phân biệt thật – giả nếu không có kiến thức và công cụ kiểm chứng phù hợp. Bên cạnh đó, AI còn được sử dụng để sản xuất hàng loạt tin giả (fake news) với tốc độ nhanh và quy mô lớn. Các hệ thống tự động có thể tạo ra hàng nghìn bài viết, bình luận với nội dung xuyên tạc, bịa đặt, sau đó phát tán trên mạng xã hội như Facebook, YouTube, TikTok. Theo thống kê, Việt Nam hiện có khoảng hơn 77 triệu người dùng Internet và hơn 70 triệu người sử dụng mạng xã hội, đây vừa là lợi thế để phát triển kinh tế số, nhưng cũng là môi trường mà các thông tin xấu độc có thể lan truyền nhanh chóng nếu không được kiểm soát.
Một thủ đoạn khác tinh vi hơn là sử dụng AI để phân tích dữ liệu người dùng, từ đó xác định “đối tượng mục tiêu” và xây dựng nội dung tuyên truyền phù hợp. Đây chính là hình thức “tấn công có chủ đích”, khi mỗi nhóm đối tượng sẽ nhận được những thông tin khác nhau, đánh vào tâm lý, nhận thức và mối quan tâm riêng của họ. Ví dụ, với thanh niên, các đối tượng có thể lồng ghép nội dung xuyên tạc vào các video giải trí; với cán bộ, đảng viên, chúng lại tập trung vào các vấn đề như tham nhũng, cải cách bộ máy; còn với người lao động, chúng khai thác các vấn đề về đời sống, việc làm… Từ đó từng bước gây chia rẽ, tạo ra sự hoài nghi và mất niềm tin. Mục tiêu cuối cùng của các hoạt động này không chỉ dừng lại ở việc lan truyền thông tin sai lệch mà sâu xa hơn là nhằm làm suy yếu nền tảng tư tưởng của Đảng, kích động mâu thuẫn trong nội bộ xã hội, tiến tới gây mất ổn định chính trị. Đây là một dạng chiến tranh thông tin kiểu mới, không sử dụng vũ khí truyền thống nhưng có thể gây ra những hậu quả nghiêm trọng nếu không được nhận diện và xử lý kịp thời. Trước tình hình đó, Đảng và Nhà nước ta đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách nhằm tăng cường quản lý không gian mạng và phòng, chống các hành vi lợi dụng công nghệ để chống phá. Luật An ninh mạng năm 2018 là một trong những công cụ pháp lý quan trọng, quy định rõ trách nhiệm của tổ chức, cá nhân trong việc bảo vệ an ninh quốc gia trên không gian mạng. Đồng thời, Nghị quyết số 29-NQ/TW về “Chiến lược bảo vệ Tổ quốc trên không gian mạng” cũng nhấn mạnh yêu cầu phải “chủ động phát hiện, ngăn chặn, xử lý thông tin xấu độc, sai trái”. Trên thực tế, lực lượng chức năng đã phát hiện và xử lý nhiều vụ việc liên quan đến việc tung tin giả, sử dụng công nghệ để chống phá. Nhiều đối tượng đã bị xử lý theo quy định của pháp luật, góp phần răn đe, phòng ngừa chung. Tuy nhiên, cần thẳng thắn nhìn nhận rằng, với sự phát triển nhanh của công nghệ, các thủ đoạn chống phá cũng ngày càng tinh vi hơn, đòi hỏi phải có giải pháp đồng bộ và lâu dài. Một trong những giải pháp quan trọng là nâng cao nhận thức và kỹ năng số cho người dân. Mỗi người cần trở thành “lá chắn thông tin” bằng cách biết cách kiểm chứng nguồn tin, không chia sẻ thông tin chưa được xác thực, đồng thời chủ động báo cáo các nội dung xấu độc. Đây chính là “tuyến phòng thủ” đầu tiên và quan trọng nhất trong không gian mạng. Bên cạnh đó, cần tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật, xây dựng các quy định phù hợp với sự phát triển của công nghệ AI. Việc ban hành các quy chuẩn về đạo đức AI, trách nhiệm của các nền tảng công nghệ, cũng như cơ chế phối hợp quốc tế trong phòng chống tội phạm mạng là những nội dung cần được chú trọng. Đối với lực lượng vũ trang, đặc biệt là đội ngũ cán bộ, giảng viên, việc nâng cao trình độ, khả năng nhận diện và đấu tranh trên không gian mạng là yêu cầu cấp thiết. Với vai trò là lực lượng nòng cốt trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, mỗi cán bộ cần không ngừng học tập, cập nhật kiến thức mới, sử dụng hiệu quả các công cụ công nghệ để phản bác kịp thời các quan điểm sai trái, thù địch. Ngoài ra, cần phát huy vai trò của báo chí cách mạng trong việc định hướng dư luận. Báo chí không chỉ phản ánh sự thật mà còn phải đi trước một bước trong việc phát hiện, phân tích và vạch trần các thủ đoạn lợi dụng AI để chống phá. Việc cung cấp thông tin nhanh chóng, chính xác, có định hướng sẽ góp phần “làm loãng” và vô hiệu hóa các thông tin xấu độc. Không thể phủ nhận rằng, AI là một thành tựu to lớn của nhân loại, mang lại nhiều cơ hội phát triển cho các quốc gia, trong đó có Việt Nam. Tuy nhiên, giống như bất kỳ công nghệ nào khác, AI cũng có thể bị lạm dụng nếu không được quản lý chặt chẽ. Do đó, vấn đề đặt ra không phải là hạn chế phát triển AI, mà là làm sao để khai thác hiệu quả, đồng thời kiểm soát tốt những rủi ro mà nó mang lại. Từ góc độ chiến lược, việc xây dựng một “không gian mạng lành mạnh, an toàn” cần được xác định là nhiệm vụ lâu dài, gắn với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới. Điều này đòi hỏi sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, từ trung ương đến địa phương, từ cơ quan quản lý nhà nước đến từng người dân.
Có thể khẳng định rằng, âm mưu lợi dụng công nghệ AI để chống phá Đảng, Nhà nước là một thách thức mới nhưng không phải là không thể vượt qua. Với sự lãnh đạo đúng đắn của Đảng, sự quản lý hiệu quả của Nhà nước và sự đồng lòng của toàn xã hội, chúng ta hoàn toàn có đủ cơ sở để tin tưởng rằng sẽ giữ vững ổn định chính trị, bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng trong mọi tình huống.
0 nhận xét: